شرکت: 5-02122908092 / خط مستقیم دکتر مخدومی: 09126993550 info@makhdoumigroup.com تهران › بلوارمیرداماد › مرکز تخصصی روانشناسی و مشاوره مخدومی

انکار واقعیت یک مکانیسم دفاعی است

🔺پیش تر گفته بودیم که سیستم روانی ما مانند بدنمان دارای سیستم ایمنی است و همانطور که سیستم ایمنی بدن در مقابل میکروب‌هایی که به ما آسیب می‌زنند از خود پادزهر ترشح می‌کنند سیستم ایمنی روانی نیز در مقابل هر موضوع یا هرکسی که به ما اضطراب وارد کند پادزهر تولید می‌کند. نام این پادزهرها مکانیسم دفاعی است و یکی از مهم ترین آن‌ها انکار است.
سیستم ایمنی روانی ما وقتی با واقعیت‌های اضطراب برانگیز و ناخوشایند روبرو می‌شود برای جلوگیری از تنش روحی ممکن است دست به انکار و تحریف واقعیت بزند. میزان انکار در افراد مختلف متفاوت است اما به طور کلی وجود نسبتی از آن در انسان طبیعی و حتی کمک کننده به حفظ تعادل روانی اش است. اما وقتی استفاده از مکانیسم‌های دفاعی بالا باشد و موجب تحریف جدی واقعیت شوند ممکن است ما را در معرض آسیب و خطر قرار دهد و باید برای روبرو شدن و از بین بردن آن‌ها اقدام کنیم.

آنا فروید، دختر زیگموند فروید بنیان‌گذار روانکاوی انکار را به ۴ دسته تقسیم کرده است:

۱️⃣انکار مستقیم: حاشا کردن یک واقعیت علی رغم وجود شواهد فراوان از واقعیت داشتن آن. مثلا یک دختر جوان خواستگاری دارد که چرت می‌زند، پرخاشگر است، رفتارهای مشکوک دارد، حاضر به دادن آزمایش خون نیست و همسایه‌ها شهادت دادند که او را در حال مصرف مواد دیده‌اند اما دختر می‌گوید او معتاد نیست و برایش حرف درآورده‌اند! در واقع این دختر جوان از پذیرفتن این موضوع که عشقش معتاد است دچار ناراحتی و تنش می‌شود و مکانیسم دفاعی انکار او را از این اضطراب نجات می‌دهد.

۲️⃣انکار با عمل: اقدام به عمل که به طور نمادین می‌خواهیم بگوییم واقعیت‌های ناگوار حقیقت ندارند. مثلا فروشنده‌ای که به او می‌گویند مواد خوراکی‌ات تاریخ مصرف گذشته است و او برای آن‌که دورشان نریزد و ثابت کند اتفاقی نمی‌افتد خودش آن‌ها را می‌خورد! یا خانمی که چند سایز چاق‌تر شده است اما هنوز لباس سایز قدیمی‌اش را می‌گیرد و با وجودی که برایش تنگ است می‌گوید دیدید به تنم رفت!

۳️⃣انکار با افکار وهمی : اصرار بر حفظ باوری غلط برای مواجه نشدن با واقعیت‌های وحشتناک. مثلا اعتقاد به این که هرکس در درون خود خوبی هایی دارد حتی اگر آن شخص به دختربچه ۴ ساله‌ای تجاوز کند و او را به قتل برساند مستحق کمک و گذشت است. در واقع روان ما از پذیرش این حجم از بی رحمی احساس وحشت می‌کند و سعی می‌کند این موضوع را از دید شما پنهان کند. یکی از دلایلی که کودکان بیشتر از بزرگسالان از واقعیت‌ها می‌ترسند همین است. سیستم روانی کودکان هنوز به اندازه بزرگسالان در انکار واقعیت مهارت ندارد بنابراین حوادث برایشان ترسناک‌تر است.

۴️⃣انکار با عبارات: با استفاده از عبارات جادویی خاص، خود را از بابت نادرست بودن یک واقعیت قانع می‌سازید. بعضی جمله‌ها در ذهن ناخودآگاه ما خیلی ارزشمند هستند و برای ما حکم آرام بخش را دارند، اینکه جمله‌هایی مثل دوستت دارم یا ببخشید واقعیت نداشته باشند ما را دچار اضطراب می‌کند بنابراین سیستم روانی‌ ما سعی می‌کند منکر شواهد مخالف آن شود. مثال بارز آن وقتی است که همسری خیانت می‌کند یا دروغی به ما می‌گوید و به محض اینکه می‌گوید ببخشید من دوستت دارم ما با خود می‌گوییم خیلی هم اتفاق مهمی نیست و بیخود بزرگش کردم.

🔺به طور کلی روانکاوها سعی می‌کنند در فرآیند درمان فرد را با مکانیسم‌های دفاعی‌اش روبرو و او را از وجودشان آگاه کنند تا بتوانند در برابر واقعیت تصمیمات منطقی‌تری بگیرند و از آسیب‌های بعدی جلوگیری کنند.

دسته بندی ها

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره مخدومی می باشد.